Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất không sử dụng điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định cho thành tích, chứng chỉ hoặc các tiêu chí bổ sung trong tuyển sinh đại học từ năm 2027.

Dự thảo thông tư sửa đổi quy định tuyển sinh đại học được Bộ Giáo dục và Đào tạo thông tin tối 17/9, sau khi có điều chỉnh so với dự thảo công bố đầu giờ chiều cùng ngày. Nội dung mới vẫn giữ điểm ưu tiên theo khu vực, đối tượng chính sách và không ảnh hưởng đến xét tuyển thẳng theo quy chế.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách xử lý các thành tích, chứng chỉ hoặc tiêu chí bổ sung mà trường đại học tự quy định để cộng thêm vào điểm xét tuyển. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc này có thể tạo ra khác biệt về cơ hội tiếp cận giữa các nhóm thí sinh.

Một năng lực được ghi nhận theo một quy tắc

Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra nhiều lý do cho đề xuất không sử dụng điểm cộng riêng của từng cơ sở đào tạo.

Thứ nhất, khả năng tiếp cận chứng chỉ, kỳ thi hoặc các hoạt động được dùng để cộng điểm không giống nhau giữa thí sinh, do khác biệt về điều kiện kinh tế, địa bàn và khả năng chi trả. Vì vậy, cùng một cơ chế cộng điểm có thể tạo ra lợi thế khác nhau.

Thứ hai, một loại chứng chỉ có thể được các trường quy đổi theo mức điểm, mức cộng hoặc tổ hợp xét tuyển khác nhau. Điều này khiến cách ghi nhận kết quả của thí sinh không hoàn toàn thống nhất giữa các cơ sở đào tạo.

Một vấn đề khác được Bộ nêu là một năng lực có thể được tính hai lần: vừa nằm trong thành phần điểm xét tuyển, vừa tiếp tục được cộng thêm. Khi đó, thứ tự thí sinh có thể bị thay đổi mà chưa chắc mức điểm cộng phản ánh tốt hơn khả năng học tập phù hợp với chương trình.

Ở nhóm điểm cao, Bộ cho rằng chỉ một phần điểm cộng nhỏ cũng có thể tác động đến kết quả trúng tuyển. Trong khi đó, chưa có cơ sở để khẳng định phần điểm này luôn phản ánh chính xác hơn năng lực học tập của thí sinh đối với chương trình đào tạo.

Thay vì cộng thêm điểm, dự thảo đề xuất đánh giá năng lực tại đúng thành phần liên quan. Chẳng hạn, thí sinh có chứng chỉ năng lực ngoại ngữ vẫn có thể được quy đổi vào môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai, hoặc sử dụng chứng chỉ để chứng minh yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ.

Theo hướng này, chứng chỉ được xem như minh chứng cho năng lực có liên quan trực tiếp, thay vì trở thành một khoản điểm cộng nằm ngoài thang đo. Nguyên tắc được đặt ra là một năng lực chỉ được ghi nhận một lần và áp dụng theo cùng quy tắc đối với mọi thí sinh.

Cùng với đề xuất về điểm cộng, dự thảo mới cũng điều chỉnh lộ trình về phương thức xét tuyển. Năm 2027 dự kiến áp dụng 3 phương thức xét tuyển; từ năm 2028, số phương thức đăng ký xét tuyển vào từng ngành đào tạo, từng chương trình đào tạo được giảm xuống còn 1, trong khi ở cấp cơ sở đào tạo vẫn được sử dụng tối đa 5 phương thức.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết việc giảm phương thức nhằm mở rộng cơ hội bình đẳng, không làm giảm cơ hội tiếp cận của thí sinh. Mỗi phương thức phải bảo đảm thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, đồng thời tiêu chí phải được công bố rõ và sử dụng một thang điểm chung.

Dự thảo hiện vẫn đang được lấy ý kiến. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục đánh giá tác động, tiếp nhận ý kiến của thí sinh, cơ sở đào tạo và chuyên gia trước khi ban hành.

Vũ Phượng (tổng hợp)