Phát biểu tại Hội nghị G7 ngày 15/6, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ và Iran đã ký thỏa thuận trực tuyến nhằm chấm dứt chiến tranh và mở lại eo biển Hormuz.

Diễn biến ký kết và lộ trình mở lại eo biển Hormuz

Tại hội nghị thượng đỉnh G7 diễn ra ở Pháp ngày 15/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức thông báo thỏa thuận với Iran đã được ký kết. Xuất hiện cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, ông Trump khẳng định eo biển Hormuz đã bắt đầu mở cửa một phần để tàu thuyền qua lại tự do mà không phải chịu phí tổn. Đây là kết quả trực tiếp sau 107 ngày xung đột căng thẳng, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực hạ nhiệt tình hình an ninh tại vùng Vịnh vốn đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ.

Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận hai quốc gia đã tiến hành ký kết thỏa thuận thông qua hình thức trực tuyến vào cuối tuần qua. Văn kiện này được Tổng thống Trump, Phó Tổng thống Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đại diện ký kết thay mặt cho hai phía chính phủ. Quan chức cấp cao Mỹ ngụ ý rằng các điều khoản bắt đầu được thực thi ngay lập tức, trong đó nhấn mạnh phía Iran sẽ không nhận được bất kỳ khoản hỗ trợ tài chính mới nào từ Washington.

Theo lộ trình đã thống nhất, một buổi lễ ký kết bản ghi nhớ chính thức sẽ được tổ chức tại Geneva, Thụy Sĩ vào ngày 19/6 tới đây. Ông Trump cho biết Phó Tổng thống Vance sẽ đại diện phía Mỹ tham dự sự kiện quan trọng này để hoàn tất các thủ tục pháp lý cuối cùng. Dự kiến vào đúng ngày 19/6, eo biển Hormuz sẽ chính thức mở cửa hoàn toàn cho giao thương quốc tế, chấm dứt các biện pháp phong tỏa hàng hải mà Mỹ đã áp đặt đối với Iran trong suốt thời gian qua.

Cam kết hạt nhân và tiến trình dỡ bỏ lệnh trừng phạt

Trong nội dung thỏa thuận, Tổng thống Donald Trump tái khẳng định mục tiêu cốt lõi là đảm bảo Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Phía Iran đã đồng ý với điều khoản này và Mỹ cam kết sẽ duy trì việc thực thi pháp luật nghiêm ngặt để bảo vệ thành quả của thỏa thuận hòa bình. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nêu rõ quan điểm rằng việc nới lỏng các lệnh trừng phạt sẽ chỉ được thực hiện nếu Tehran thực hiện đúng những gì họ đã cam kết trong văn kiện đã ký.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết hai bên sẽ bước vào giai đoạn ngừng bắn kéo dài 60 ngày để thảo luận chi tiết về chương trình hạt nhân của Tehran. Các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả khu vực Li Băng, được yêu cầu chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn kể từ thời điểm thỏa thuận có hiệu lực. Đặc biệt, các biện pháp phong tỏa hàng hải của Mỹ đối với các cảng của Iran sẽ được dỡ bỏ hoàn toàn, tạo điều kiện cho các hoạt động kinh tế tái khởi động.

Mặc dù Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi vẫn bày tỏ sự hoài nghi về mức độ cam kết của Washington, nhưng đại diện Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei xác nhận thỏa thuận quy định Mỹ sẽ dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt. Các hạn chế ảnh hưởng đến việc bán dầu mỏ và sản phẩm hóa dầu của Iran dự kiến sẽ được loại bỏ ngay sau lễ ký kết chính thức vào tuần này. Toàn văn bản ghi nhớ dự kiến sẽ được công bố rộng rãi sau ngày 19/6 để minh bạch hóa các điều khoản hợp tác giữa hai quốc gia.

Tâm Thanh (tổng hợp)