Ông Trump quyết định dừng chiến dịch hộ tống tại Hormuz chỉ sau một ngày triển khai nhằm tìm kiếm giải pháp ngoại giao. Động thái này được kỳ vọng giúp giảm căng thẳng quân sự và mở ra cơ hội đàm phán mới.

Diễn biến chiến trường và bước lùi chiến thuật của Washington nhằm cứu vãn thỏa thuận ngoại giao

Tối ngày 05/5, ông Donald Trump gây bất ngờ khi tuyên bố tạm dừng “Dự án Tự do”, chương trình dẫn đường cho tàu thuyền thương mại đi qua eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ cho biết ông muốn xem xét liệu một thỏa thuận với phía Iran có thể sớm được hoàn tất và ký kết hay không. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các cuộc đụng độ hỏa lực giữa lực lượng hai nước vừa bùng phát trở lại vào ngày 4/5 vừa qua.

Theo giới quan sát, việc Mỹ phát động chiến dịch trước đó đã ngay lập tức phá vỡ trạng thái yên tĩnh của eo biển chiến lược này. Trong khi Washington xác nhận việc tấn công các xuồng cao tốc và hộ tống thành công hai tàu hàng, phía Tehran đã đáp trả bằng máy bay không người lái và tên lửa. Sự leo thang này đe dọa trực tiếp đến lệnh ngừng bắn mong manh đã được thiết lập từ một tháng trước đó giữa các bên liên quan.

Chuyên gia Stephen Collinson nhận định rằng quyết định của ông Trump cho thấy cánh cửa ngoại giao giữa hai quốc gia vẫn chưa hoàn toàn khép lại. Đây có thể được xem là một nhượng bộ chiến thuật quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro đối đầu trực diện ngoài ý muốn tại vùng Vịnh. Việc Mỹ tạm dừng các hoạt động quân sự mang tính tấn công quanh Hormuz được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện cho những thành phần ôn hòa hơn trở lại đàm phán.

Năng lực quân sự của Iran và bài toán an ninh hàng hải đầy thách thức đối với Hải quân Mỹ

Trên thực tế, tình hình thực địa cho thấy Mỹ gặp rất nhiều khó khăn để duy trì chiến dịch hộ tống trong thời gian dài. Iran vẫn duy trì được năng lực quân sự đáng kể tại vùng Vịnh với hệ thống bệ phóng tên lửa cơ động và các loại máy bay không người lái. Theo chuyên gia Jennifer Gavito, việc vô hiệu hóa hoàn toàn các vũ khí ẩn nấp trong hệ thống hầm ngầm ven núi là một nhiệm vụ gần như bất khả thi,.

Bản đồ mô phỏng hành lang di chuyển của tàu thương mại qua Hormuz trong bối cảnh căng thẳng Mỹ – Iran leo thang. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress).

Ngoài các mối đe dọa trực diện, Iran còn sở hữu khoảng 5.000 thủy lôi có khả năng rải nhanh xuống mặt biển để gây sức ép lớn lên tuyến hàng hải quốc tế. Điều này có thể biến nhiệm vụ bảo đảm an toàn cho tàu thuyền thương mại thành một cuộc chơi tiêu hao cực kỳ tốn kém cho Washington. Hiện tại, Mỹ chỉ có 12 khu trục hạm tại khu vực, một con số khiêm tốn so với lưu lượng hàng trăm tàu qua lại mỗi ngày.

Mặc dù dừng hộ tống, Washington khẳng định vẫn duy trì lệnh phong tỏa các cảng biển khiến nền kinh tế Iran tiếp tục rơi vào tình trạng khó khăn. Giới quan sát cảnh báo rằng những gián đoạn nguồn cung năng lượng và hàng hóa đang tái định hình dòng chảy thương mại toàn cầu theo cách phức tạp. Ngay cả khi an ninh được lập lại, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz dự báo sẽ cần rất nhiều thời gian để phục hồi ổn định.

Theo: VnExpress