Dù nỗ lực siết dạy thêm để giảm áp lực cho học sinh nhưng Thông tư 29 chỉ mới giải quyết được phần ngọn mà chưa xử lý được các nguyên nhân cốt lõi nhất.

Tác động xã hội từ chính sách siết dạy thêm hiện nay

Thông tư 29 có hiệu lực từ tháng 2 năm 2025 mang theo những quy định rất chặt chẽ về hoạt động sư phạm. Giáo viên hiện bị cấm thu tiền dạy đối với học sinh chính khóa của mình. Các nhà trường chỉ được phép tổ chức dạy thêm miễn phí cho những nhóm học sinh chưa đạt yêu cầu hoặc học sinh giỏi tự nguyện. Mục tiêu của quy định này là ngăn chặn tình trạng ép buộc học trò học thêm để lấy lợi ích kinh tế. Tuy nhiên thực tế sau một năm triển khai cho thấy nhiều diễn biến phức tạp hơn dự tính ban đầu.

Nhiều chuyên gia nhận định rằng thị trường giáo dục không hề thu hẹp mà chỉ dịch chuyển hình thức. Tại thủ đô Hà Nội số lượng các trung tâm dạy thêm đã tăng mạnh lên khoảng 15.000 cơ sở sau khi quy định mới có hiệu lực. Việc siết chặt trong trường học vô tình đẩy nhu cầu của phụ huynh ra các thị trường bên ngoài. Hệ quả là chi phí học tập tăng vọt từ hai đến bốn lần so với mức phí tại trường. Điều này làm gia tăng sự bất bình đẳng khi những gia đình khó khăn dần mất đi cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng.

Tình trạng “bình mới rượu cũ” cũng xuất hiện khi giáo viên đổi chéo học sinh để lách luật quy định. Phụ huynh như chị Thu tại Hà Nội phải chi 1,5 triệu đồng mỗi tháng cho con học tại trung tâm thay vì mức 600.000 đồng ở trường. Kiến thức và giáo viên vẫn vậy nhưng gánh nặng tài chính của gia đình lại tăng gấp đôi. Các chuyên gia cảnh báo về sự xuất hiện của những “vùng xám” trong quản lý khi hoạt động dạy thêm phân tán ra thị trường tự do. Việc kiểm soát chất lượng và đạo đức nghề nghiệp trở nên khó khăn hơn đối với các cơ quan quản lý.

Nhu cầu học tập thực tế và yêu cầu thay đổi tư duy

Nhu cầu học thêm hiện nay xuất phát từ áp lực thi cử và tâm lý cạnh tranh gay gắt trong tuyển sinh. Phụ huynh lo sợ con em mình sẽ bị tụt lại phía sau nếu không tham gia các lớp học bổ trợ. Thời lượng chương trình trên lớp hiện chỉ đủ để giáo viên truyền đạt những kiến thức căn bản nhất. Những học sinh có nhu cầu thi vào trường chuyên hoặc nâng cao buộc phải tìm kiếm thêm sự hỗ trợ từ bên ngoài. Điều này khiến cho các biện pháp hành chính đơn thuần khó có thể giải quyết dứt điểm vấn đề.

Kỹ năng tự học kém của học sinh được xem là nguyên nhân then chốt dẫn đến việc phụ thuộc vào thầy cô. Nhiều em không thể tự nắm bắt bài vở nếu không có người hướng dẫn chi tiết sau giờ học chính khóa. Chuyên gia Trần Thành Nam cho rằng quản lý dạy thêm suy cho cùng chính là quản lý con người từ khâu đào tạo. Để thay đổi bản chất vấn đề cần có những mục tiêu dài hạn về đổi mới thi cử và nâng cao phẩm chất giáo viên. Việc rèn luyện tinh thần tự học cho học sinh phải được đặt lên hàng đầu trong quá trình giáo dục.

Để giải quyết tận gốc rễ đề xuất cho phép dạy thêm trong trường với cơ chế quản lý minh bạch đang được cân nhắc. Các trường cần đăng ký và chịu sự giám sát chặt chẽ về học phí cũng như số tiết giảng dạy. Việc đánh giá chất lượng giờ dạy chính khóa phải được thực hiện nghiêm túc để đảm bảo công bằng. Các chế tài xử phạt hiện tại đối với giáo viên vi phạm vẫn còn khá nhẹ và thiếu tính răn đe cần thiết. Ngành giáo dục cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để đưa hoạt động này về đúng quỹ đạo sư phạm lành mạnh.

Theo: VnExpress