Trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam chi 1,3 tỷ USD nhập khẩu rau quả, tăng 31% so với cùng kỳ. Nguồn cung dồi dào khiến giá nhiều loại trái cây ngoại giảm mạnh.

Nguồn cung dồi dào và sự hiện diện áp đảo của trái cây ngoại

Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan cập nhật đến ngày 24/6/2026, trong 5 tháng đầu năm, Việt Nam đã chi 1,3 tỷ USD để nhập khẩu rau quả, ghi nhận mức tăng trưởng 31% so với cùng kỳ năm ngoái. Tốc độ này cao hơn đáng kể so với mức tăng trưởng xuất khẩu, phản ánh sức mua hàng ngoại của thị trường nội địa đang tăng mạnh. Trong đó, Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch hơn nửa tỷ USD, theo sau là Mỹ với 325 triệu USD và các thị trường khác như Australia, New Zealand cũng tăng trưởng 26-70%.

Ghi nhận thực tế tại các chợ truyền thống và siêu thị cho thấy hàng nhập khẩu hiện chiếm tỷ trọng lớn, đôi khi lên đến một nửa lượng hàng bày bán,. Các loại nho, táo, cam nhập khẩu có giá bán thấp hơn trước, dao động từ 130.000 đến 250.000 đồng một kg tùy loại, giảm khoảng 10-15% so với cùng kỳ năm trước. Sự phủ rộng của trái cây ngoại không chỉ giới hạn ở các cửa hàng chuyên doanh mà còn lan sang hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi và các sàn thương mại điện tử, giúp người tiêu dùng tiếp cận dễ dàng hơn.

Nhu cầu với trái cây ngoại tăng đều một phần nhờ vào ưu thế về hình thức đồng đều, màu sắc bắt mắt và khả năng bảo quản lâu, đặc biệt phù hợp để làm quà biếu. Nhiều tiểu thương cho biết, phần lớn khách hàng khi chọn giỏ quà tặng đều ưu tiên các loại táo, nho nhập khẩu do tính thẩm mỹ cao,. Nguồn cung dồi dào từ nhiều quốc gia cùng lúc đã tạo ra sự cạnh tranh về giá, biến những mặt hàng vốn thuộc phân khúc cao cấp trước đây trở nên bình dân và dễ tiếp cận hơn với đại đa số người dân.

Đòn bẩy từ các hiệp định thương mại và áp lực đối với nông sản trong nước

Nguyên nhân chính khiến trái cây ngoại tràn vào Việt Nam với giá rẻ là do tác động từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) như EVFTA, CPTPP và ACFTA đã đi vào thực thi sâu rộng. Việc thực hiện các cam kết quốc tế đã đưa thuế nhập khẩu nhiều mặt hàng về mức thấp hoặc 0%. Cụ thể, từ năm 2025, thuế nhập khẩu táo Mỹ giảm còn 5% và phần lớn trái cây Trung Quốc được hưởng thuế suất ưu đãi 0% nếu đáp ứng quy tắc xuất xứ, tạo lợi thế cạnh tranh cực lớn về giá tại thị trường Việt Nam.

Bên cạnh yếu tố thuế quan, hệ thống logistics lạnh và chuỗi cung ứng ngày càng hoàn thiện đã giúp cắt giảm đáng kể chi phí phân phối cho các đơn vị nhập khẩu. Sự gia tăng của các đơn vị đầu mối và sự chuyên nghiệp hóa trong khâu vận chuyển giúp thực phẩm giữ được độ tươi ngon lâu hơn khi đến tay người dùng. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định xu hướng này phản ánh mức độ hội nhập sâu rộng của Việt Nam với thị trường toàn cầu theo nguyên tắc cùng có lợi giữa các bên.

Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của trái cây nhập khẩu cũng tạo ra áp lực cạnh tranh đáng kể lên các sản phẩm trong nước, đặc biệt là ở phân khúc trung cấp. Nhiều loại nông sản nội địa đang gặp khó khăn trong việc cạnh tranh về mẫu mã, tính ổn định của nguồn cung và kỹ thuật bảo quản sau thu hoạch. Trong bối cảnh trái cây các tỉnh phía Nam đang vào mùa thu hoạch rộ, sự cạnh tranh từ hàng nhập khẩu dồi dào buộc ngành nông nghiệp trong nước phải thay đổi tư duy sản xuất để giữ vững thị trường sân nhà.

Tâm Thanh (tổng hợp)