Hãng tin CNN ca ngợi địa đạo Vịnh Mốc tại Quảng Trị là “ngôi làng dưới lòng đất” kỳ vĩ, minh chứng cho tinh thần thép và sự sáng tạo phi thường của người Việt trong thời chiến.

Cấu trúc kỹ thuật tinh xảo của hệ thống địa đạo Vịnh Mốc

Từ năm 1965, Vịnh Mốc hứng chịu hơn 9.000 tấn bom đạn trút xuống trong suốt 8 năm ròng rã. Người dân đã tận dụng đặc tính đất đỏ bazan vừa đủ cứng để không sụt lở nhưng đủ mềm để đào bằng công cụ thô sơ. Công trình hoàn thành sau 2 năm lao động kiên trì, trở thành pháo đài vững chắc bảo vệ dân làng trước các cuộc oanh kích tàn khốc.

Hệ thống địa đạo dài hơn 1,6 km được thiết kế theo hình zíc zắc nhằm giảm thiểu tác động của sóng xung kích từ bom đạn. Công trình có 13 cửa ra vào được tính toán khoa học, gồm 7 cửa hướng biển và 6 cửa thông lên các đồi cây bao quanh. Mỗi cửa hầm không chỉ là lối thoát hiểm linh hoạt mà còn đóng vai trò thông gió và kết nối nguồn tiếp tế từ bên ngoài.

Toàn bộ kiến trúc gồm 3 tầng sâu từ 15 đến 23 mét với hành lang rộng hơn địa đạo Củ Chi. Hệ thống tích hợp đầy đủ giếng nước ngọt và các lỗ thông hơi đối xứng để tạo dòng lưu thông không khí tự nhiên hoàn hảo. Những vách tường dày và trần vòm giúp tăng khả năng chịu lực, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người dân ngay cả khi bom đạn nổ gần.

Các đường hầm đủ sâu hun hút dưới địa đạo Vịnh Mốc, Quảng Trị cũ, nay thuộc tỉnh Quảng Bình.(Ảnh: Chụp màn hình báo ZNews).

Cuộc sống kiên cường và sức sống mãnh liệt dưới lòng đất

Trong các hốc gia đình cao 1 mét và sâu gần 2 mét, khoảng 400 người dân đã duy trì sinh hoạt cộng đồng từ năm 1965 đến 1972. Điểm kỳ diệu nhất là đã có ít nhất 17 em bé chào đời ngay trong lòng đất sâu, minh chứng cho khát vọng sống mãnh liệt bất chấp sự hủy diệt của chiến tranh. Cuộc sống dưới hầm không chỉ là tồn tại mà còn là bản hùng ca về sự tiếp nối thế hệ.

Hoạt động nấu nướng hằng ngày sử dụng bếp Hoàng Cầm đặt tại tầng một để khói được làm nguội và phân tán qua các lỗ thông hơi ngụy trang. Người dân chủ yếu dùng nhiên liệu khô để giảm khói và thường xuyên di chuyển trong bóng tối để tránh bị phát hiện. Dù hiện nay địa đạo đã lắp đèn điện phục vụ du lịch, nhưng ánh đèn dầu leo lét vẫn là ký ức không thể quên của thời chiến

.Ngày nay, địa đạo Vịnh Mốc là điểm đến lịch sử hàng đầu, được Lonely Planet xếp vào top 15 trải nghiệm hấp dẫn nhất Việt Nam năm 2025. Hành trình tham quan thường kết thúc tại cửa hầm hướng biển, nơi du khách cảm nhận sự tương phản rõ rệt giữa tĩnh lặng lòng đất và tiếng sóng vang vọng. Di tích này mãi là biểu tượng tự hào cho ý chí kiên cường và sức sáng tạo của dân tộc.

Tâm Thanh (tổng hợp)