Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ đang xây dựng đề án bảo tồn và phát triển chợ nổi Cái Răng với kinh phí gần 30 tỷ đồng, để giữ gìn tập quán buôn bán trên sông và văn hóa thương hồ.

Thông tin được ông Sầm Long Giang, Phó Giám đốc sở văn hóa, Thể thao và du lịch thành phố Cần Thơ, công bố ngày 01/7. Thời gian xây dựng đề án dự kiến khoảng 3 năm; sau khi được phê duyệt, các định hướng bảo tồn và phát triển chợ nổi Cái Răng sẽ được triển khai đến năm 2050.

Chợ nổi Cái Răng hình thành hơn 120 năm trước, nằm trên trục đường thủy sông Cần Thơ – kênh Xáng Xà No, cách cầu Cái Răng khoảng 400 m, với vùng hoạt động rộng 100–120 m và dài 1,3–1,5 km. Năm 2016, chợ nổi Cái Răng được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Tuy nhiên, từ con số 500–600 ghe tàu hoạt động hàng chục năm trước, hiện chợ chỉ còn khoảng 250–300 phương tiện.

Đây không phải lần đầu Cần Thơ lập kế hoạch can thiệp. Từ năm 2016, thành phố từng phê duyệt đề án bảo tồn và phát triển chợ nổi Cái Răng với kinh phí 63 tỷ đồng, gồm các hạng mục như tàu thu gom rác, di dời 40 bè nổi, hỗ trợ vốn cho hàng trăm hộ phát triển sản phẩm du lịch; sau đó, địa phương đầu tư thêm 35 tỷ đồng xây cầu tàu, điểm dừng chân, bãi xe, bến hàng hóa tại khu vực chợ nổi. Dù vậy, hoạt động giao thương vẫn tiếp tục giảm và nhiều tiểu thương rời đi.

Lập đề án bảo tồn di sản sống chợ nổi Cái Răng nhằm gìn giữ văn hóa sông nước miền Tây và phát huy giá trị du lịch bền vững.
Du khách trải nghiệm hoạt động trên chợ nổi Cái Răng, nét văn hóa sông nước miền Tây. (Ảnh minh họa: Tin 360)

Đề án mới xác định khu vực nghiên cứu là đoạn sông Cần Thơ từ bến Ninh Kiều đến chợ nổi Cái Răng, dài khoảng 3 km, rộng 150–200 m, bao gồm toàn bộ hiện trạng chợ nổi, cảnh quan hai bên bờ sông và 7 cây cầu trong khu vực. Không gian mặt nước dự kiến được phân chia thành các khu chức năng, trong đó vùng lõi bảo tồn dành riêng cho ghe thương hồ trọng tải lớn neo đậu và giao thương.

Mục tiêu của đề án không chỉ giữ nguyên hình ảnh chợ nổi mà còn hướng đến hình thành điểm đến du lịch đặc thù, tạo thêm sinh kế cho tiểu thương và các dịch vụ liên quan. Song, khoảng cách giữa kế hoạch và thực tế vẫn là câu hỏi chưa có lời giải: du lịch tại chợ nổi phát triển nhưng thiếu tổ chức bài bản, sản phẩm còn đơn điệu, chưa khai thác hết giá trị văn hóa và trải nghiệm đặc trưng. Đề án lần này cần chỉ rõ cơ chế thực thi khác biệt so với các kế hoạch trước để tránh lặp lại kết quả cũ.

Nguyễn Quyến (tổng hợp)