Quân đội Mỹ ngày 11/8 cho biết trực thăng hải quân đã bắn hai tên lửa Hellfire vào tàu container Vela Nova treo cờ Panama sau khi tàu này không dừng lại theo cảnh báo, trong khi Houthi gây vụ tấn công chết người đầu tiên nhằm vào tàu thuyền kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 02.

Trực thăng MH-60 của hải quân Mỹ khai hỏa vào khoang máy Vela Nova trong lúc tàu tìm cách tiến vào một cảng Iran. Cùng ngày, tại eo biển Bab el-Mandeb ở phía nam Yemen, một vụ tấn công của Houthi khiến 6 người thiệt mạng.

CENTCOM cho biết hai tên lửa đã làm vô hiệu hóa hệ thống lái của Vela Nova, sau khi thủy thủ đoàn “phớt lờ nhiều cảnh báo”. Không có thương vong được ghi nhận trên tàu và toàn bộ thủy thủ đoàn sau đó được chuyển sang một tàu dân sự khác.

Vela Nova là tàu thứ ba bị Mỹ vô hiệu hóa kể từ khi lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran được tái áp đặt ngày 14/7. Hai trường hợp trước là M/T Belma ngày 17/7 và M/T Lavine ngày 24/7, trong bối cảnh đàm phán Mỹ – Iran vẫn bế tắc sau khi thỏa thuận ngừng bắn sơ bộ hồi tháng 6 đổ vỡ.

Mỹ cho biết từ khi phong tỏa được tái lập, lực lượng nước này đã buộc 55 tàu thương mại quay đầu, vô hiệu hóa 3 tàu bị xác định “không tuân thủ” và lên tàu kiểm tra 2 trường hợp. Trong khi đó, Iran vẫn đàm phán với Oman về một tuyến hàng hải thay thế qua eo biển Hormuz.

Vòng phong tỏa mở rộng sang tuyến biển khác

Tại Bab el-Mandeb, Houthi đã nã tên lửa vào một tàu hàng nhỏ, làm 6 người chết, gồm 4 thành viên thủy thủ đoàn và 2 nhân viên thuộc lực lượng vũ trang chống Houthi tham gia cứu hộ. Trong số thủy thủ thiệt mạng có 3 công dân Pakistan và một người Indonesia.

Đây là vụ tấn công gây chết người đầu tiên của Houthi nhằm vào tàu thuyền kể từ khi xung đột Mỹ – Israel – Iran bùng phát ngày 28/02. Houthi sau đó tuyên bố tiếp tục đánh một tàu chở thiết bị quân sự của Ả-rập Xê-út trong cùng khu vực.

Hai diễn biến xảy ra ở hai vùng biển khác nhau nhưng cùng cho thấy một thực tế: các biện pháp phong tỏa đang nối thành một chuỗi đối đầu. Washington tìm cách gây sức ép lên nguồn thu từ dầu mỏ của Tehran, còn lực lượng thân Iran tại Yemen đe dọa tuyến hàng hải mà nhiều nước vùng Vịnh sử dụng để tránh eo biển Hormuz.

Dữ liệu của Kpler cho thấy lưu lượng tàu qua Bab el-Mandeb đã giảm hơn 50% so với giai đoạn Houthi tấn công trong năm 2023-2025. Trong tuần qua, tuyến này chỉ còn trung bình 32 tàu mỗi ngày, so với 50 tàu trước khi Houthi tuyên bố phong tỏa hồi tháng trước.

Một số tàu chở dầu của Ả-rập Xê-út đã chọn đi vòng qua châu Phi để giảm rủi ro, đổi lại thời gian và chi phí vận chuyển tăng lên. Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ có “sự trừng phạt quân sự lớn” nếu Houthi tiếp tục nhắm vào tàu chở dầu tại Biển Đỏ.

Khi Mỹ siết phong tỏa quanh Iran còn Houthi gây sức ép trên tuyến hàng hải khác, các vùng biển chiến lược của Trung Đông đang chịu tác động từ cùng một vòng xoáy đối đầu.

Vũ Quyến (tổng hợp).