Năm 2019, các nhà khoa học phát hiện đám mây liên sao để lại bụi sắt-60 tại Nam Cực, hé lộ hành trình xuyên không gian dài 150.000 năm của hệ mặt trời.

Di sản từ những vụ nổ siêu tân tinh

Vũ trụ quanh ta không phải là một khoảng không trống rỗng mà chứa đầy những tàn tích từ quá khứ huy hoàng của các vì sao. Đám mây liên sao địa phương mà hệ mặt trời đang đi ngang qua chính là sản phẩm của những vụ nổ siêu tân tinh từ 20 triệu năm trước. Những ngôi sao láng giềng khi kết thúc vòng đời đã phun trào khối lượng lớn vật chất vào không gian, tạo nên cấu trúc bong bóng khổng lồ.

Hiện nay, toàn bộ hệ mặt trời bao gồm cả Trái đất đang nằm sâu trong lòng cấu trúc có đường kính khoảng 30 năm ánh sáng này. Các nhà khoa học ước tính thời điểm chúng ta bắt đầu va chạm với rìa của đám mây là từ hàng chục nghìn năm trước. Đây là một quá trình tương tác kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường không gian mà các hành tinh đang vận hành.

Việc hiểu rõ cấu tạo của vùng không gian này giúp giới khoa học giải mã được lịch sử tiến hóa của thiên hà. Những đám mây khí và bụi này không chỉ là rác thải vũ trụ mà còn mang theo thông tin về các nguyên tố hóa học nặng. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nên các thế hệ sao và hành tinh tiếp theo trong tương lai.

Sắt-60 và bằng chứng từ đám mây liên sao

Bằng chứng thuyết phục nhất về sự hiện diện của vật chất ngoại lai đã được tìm thấy ngay trên bề mặt Trái đất. Năm 2019, tại vùng cực nam xa xôi, các nhà nghiên cứu Úc đã lọc tìm dấu vết từ nửa tấn tuyết tinh khiết để tìm kiếm những hạt bụi li ti. Họ phát hiện ra đồng vị sắt-60, một loại vật chất không thể tự sinh ra trên hành tinh chúng ta hay trong các hoạt động tự nhiên thông thường.

Sự tồn tại của sắt-60 là chiếc chìa khóa vàng xác nhận lý thuyết về việc Trái đất đang băng qua đám mây liên sao. Bởi vì đồng vị này chỉ được tạo ra trong lõi các ngôi sao khổng lồ trước khi nổ tung, sự xuất hiện của nó trong tuyết chứng tỏ bụi sao đang rơi xuống. Quá trình tích tụ này đã diễn ra liên tục trong ít nhất 80.000 năm, để lại lớp trầm tích quý giá.

Giảng viên Dominik Koll nhấn mạnh rằng các mẫu vật từ Nam Cực là bằng chứng địa chất rõ nét nhất về sự kết nối giữa Trái đất và vũ trụ. Dù vẫn còn những ẩn số cần giải mã thêm về nồng độ và thành phần, phát hiện này đã mở ra chương mới trong nghiên cứu thiên văn học. Trái đất thực sự đang mang trong mình những mảnh vụn của các vì sao xa xôi.

Theo: Báo Thanh Niên