Với dịch vụ giám định tâm thần giá vài chục triệu đồng, nhiều bị can đã dễ dàng thoát tội hoặc giảm án nhờ các kết luận sai sự thật từ lãnh đạo Viện.

Quy trình giám định tâm thần và sự tha hóa quyền lực

Ngày 18/5 tới, Tòa án nhân dân thành phố Đồng Nai sẽ đưa ra xét xử sơ thẩm 42 bị cáo liên quan đến vụ bê bối chấn động xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương Biên Hòa. Cựu Viện trưởng Bùi Thế Hùng cùng nhiều thuộc cấp bị truy tố về các tội danh nghiêm trọng như Nhận hối lộ, Môi giới hối lộ và Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Đây là kết quả của một quá trình trục lợi bất chính kéo dài, biến một cơ quan chuyên môn thành nơi mua bán các bản kết luận y khoa.

Theo cáo trạng từ cơ quan tố tụng, ông Hùng và các đồng phạm đã thực hiện hành vi kết luận giám định pháp y tâm thần sai lệch trong 25 vụ án khác nhau. Ngoài việc đưa ra những nhận định thiếu khách quan, nhóm cán bộ này còn ngang nhiên lập khống hồ sơ bệnh án cho 4 trường hợp dù thực tế các đối tượng hoàn toàn bình thường. Những hành vi này không chỉ bẻ cong pháp luật mà còn gây phẫn nộ trong dư luận khi những kẻ tội phạm lại có thể dùng tiền để đổi lấy sự tự do giả tạo.

Quy trình để một bị can trở thành người tâm thần diễn ra khá đơn giản thông qua những khoản tiền lót tay chỉ từ vài chục triệu đồng. Chỉ cần có sự thỏa thuận ngầm, các hội đồng giám định sẵn sàng ký tên vào những văn bản kết luận đầy mâu thuẫn nhằm mục đích tạm đình chỉ điều tra hoặc hưởng các tình tiết giảm nhẹ. Điều này tạo ra một tiền lệ nguy hiểm, cho phép những kẻ phạm tội dùng bệnh án làm tấm bình phong để trốn tránh trách nhiệm pháp lý trước tòa.

Thương vụ đổi tiền lấy bệnh án của Nguyễn Ngọc Hòa

Một ví dụ điển hình cho sự gian lận này là trường hợp của Nguyễn Ngọc Hòa, bị can trong vụ án lừa đảo và lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản từ năm 2018. Khi cơ quan điều tra trưng cầu giám định, một người đàn ông lạ mặt đã tìm đến bác sĩ Lê Văn Hùng để đưa 20 triệu đồng nhằm nhờ vả cho Hòa được đi chữa bệnh bắt buộc. Ngay lập tức, bộ máy tại Viện Pháp y Biên Hòa đã vận hành để đáp ứng yêu cầu của “khách hàng” bất chấp các quy định chuyên môn.

Dù biết rõ đối tượng không hề mắc bệnh, Hội đồng giám định vẫn ký kết luận xác định Hòa mất năng lực nhận thức tại thời điểm giám định. Kết quả sai sự thật này đã giúp Hòa đủ điều kiện để Viện Kiểm sát áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh thay vì phải đối mặt với án tù giam ngay lập tức. Sau khi nhận hối lộ, số tiền được chia chác giữa các thành viên hội đồng, thể hiện sự xuống cấp nghiêm trọng về đạo đức nghề nghiệp của những người làm công tác pháp y.

Hậu quả là vào cuối năm 2024, khi đưa vụ án ra xét xử, tòa án đã áp dụng tình tiết giảm nhẹ cho Hòa dựa trên bản kết luận giả mạo này. Tuy nhiên, kết quả điều tra sau đó khẳng định Nguyễn Ngọc Hòa thực tế hoàn toàn khỏe mạnh và không hề mắc bệnh tâm thần như hồ sơ đã lập. Sự việc này minh chứng cho việc các kết luận giám định bị mua chuộc đã làm sai lệch bản chất vụ án và gây khó khăn cho công tác thực thi công lý.

Theo: Báo Dân trí