Bất chấp nhiều gói hỗ trợ tài chính quy mô lớn, Singapore vẫn loay hoay với bài toán nhân khẩu học. Tỷ lệ sinh tiếp tục ở mức rất thấp. Thực tế cho thấy tiền bạc khó đảo ngược những thay đổi sâu sắc trong quan niệm sống của thế hệ trẻ.
- Thuốc giả triệt phá đường dây sản xuất quy mô lớn Việt Nam
- Triệt phá cơ sở sản xuất cà phê và rong biển giả quy mô lớn tại Đà Nẵng
- Ít người biết: Khi đức không đủ dày, sự giàu có vật chất chính là khởi đầu của mất mát
Khủng hoảng sinh sản bước vào vùng báo động
Tình hình nhân khẩu học tại Singapore đang tiến sát ngưỡng báo động. Dù chính phủ kiên trì triển khai nhiều chính sách khuyến sinh, kết quả thu về rất hạn chế. Mức sinh vẫn thấp hơn xa ngưỡng thay thế 2,1.
Theo đánh giá của Bloomberg, các cặp vợ chồng trẻ ngày càng ít mặn mà với việc sinh con. Thậm chí, nhiều người không còn coi việc làm cha mẹ là ưu tiên trong đời sống. Những khoản trợ cấp tiền mặt hay ưu đãi thuế khó tác động đến quyết định này.
Thực trạng của Singapore không phải trường hợp cá biệt. Nhiều nền kinh tế phát triển tại châu Á cũng đối mặt tình trạng tương tự. Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc đều ghi nhận tỷ lệ sinh thấp kỷ lục. Đây là hệ quả của đô thị hóa nhanh, chi phí sinh hoạt cao và sự thay đổi vai trò giới.
Khi tiền bạc không thắng được hệ giá trị mới
Sư tử biển Merlion nhìn ra vịnh Marina, biểu tượng gắn với hình ảnh Singapore hiện đại.
(Ảnh: Báo Khai Mở)
Giới lãnh đạo Singapore tỏ ra lo ngại trước xu hướng kéo dài này. Dù số liệu năm 2025 chưa được công bố, khả năng cải thiện rõ rệt được đánh giá là thấp. Phát biểu tại một hội nghị gần đây, Phó Thủ tướng Gan Kim Yong thừa nhận khó đưa ra tín hiệu lạc quan.
Một bộ trưởng tham dự sự kiện mô tả tỷ lệ sinh hiện nay là “thảm cảnh”. Nhận định được đưa ra sau câu nói châm biếm rằng người dân dường như thích nuôi thú cưng hơn sinh con. Dù mang tính hài hước, phát biểu này phản ánh thay đổi lớn trong quan niệm gia đình.
Kỳ vọng về sự khởi sắc trong năm 2024 đã tan biến. Tỷ lệ sinh tiếp tục duy trì dưới mốc 1. Con số này cho thấy sự sụt giảm mạnh nếu so với thời điểm Singapore mới độc lập. Khi đó, mỗi phụ nữ trung bình sinh tới 4,5 con.
Nhập cư, robot và giới hạn của các giải pháp kỹ thuật
Để bù đắp thiếu hụt lao động, Singapore chủ động thu hút nhân lực từ bên ngoài. Chính sách này tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như công nghệ, kỹ thuật và tài chính. Nhờ đó, đảo quốc duy trì được năng lực cạnh tranh toàn cầu.
Tuy nhiên, nhập cư không phải lời giải trọn vẹn. Sau biến động bầu cử năm 2011, chính phủ khẳng định lao động nhập cư không được làm giảm cơ hội việc làm của người dân trong nước. Quan điểm này khiến dư địa điều chỉnh chính sách ngày càng thu hẹp.
Song song với đó, Singapore đẩy mạnh ứng dụng robot và trí tuệ nhân tạo. Mục tiêu là bù đắp lực lượng lao động suy giảm do già hóa. Dù vậy, công nghệ chỉ giúp giảm áp lực kinh tế. Nó không thể thay thế một cấu trúc dân số cân bằng.
Trong bối cảnh tốc độ già hóa tăng nhanh, chính phủ cảnh báo Singapore có nguy cơ sớm trở thành xã hội “siêu già”. Áp lực lên hệ thống y tế, an sinh và thị trường lao động sẽ ngày càng lớn.
Không thể buông xuôi bài toán dân số
Câu hỏi đặt ra là liệu các chính phủ có nên chấp nhận thực tế này. Ngay cả khi các chính sách khuyến sinh chưa tạo ra đột phá, điều đó không đồng nghĩa chúng vô ích. Những biện pháp này vẫn góp phần củng cố an sinh xã hội.
Hỗ trợ tài chính giúp giảm gánh nặng cho các gia đình đã chọn sinh con. Đồng thời, nó thể hiện cam kết của nhà nước với vấn đề nhân khẩu học. Lịch sử cho thấy chỉ vài thập kỷ trước, thế giới còn lo ngại bùng nổ dân số.
Trong cuốn sách “Độc tố nhân khẩu học”, các nhà nghiên cứu cảnh báo đà suy giảm hiện nay rất khó đảo ngược. Những quốc gia đã bước vào giai đoạn dân số giảm thường phải đối mặt tăng trưởng âm kéo dài. Hiệu quả chính sách, nếu có, cũng cần rất nhiều thời gian.
Phụ nữ, chi phí sống và bài toán bình đẳng giới
Gốc rễ của khủng hoảng sinh sản không chỉ nằm ở chính sách. Phụ nữ ngày nay có khát vọng phát triển sự nghiệp mạnh mẽ hơn. Việc sinh con đồng nghĩa với đánh đổi lớn về thời gian và cơ hội nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, chi phí nuôi dạy trẻ và giá nhà đất tại các đô thị lớn ngày càng tăng. Điều này khiến nhiều cặp đôi trì hoãn hoặc từ bỏ kế hoạch sinh con. Áp lực tài chính trở thành rào cản rõ rệt.
Một yếu tố khác là sự phân bổ trách nhiệm gia đình chưa công bằng. Trong nghiên cứu công bố gần đây, chủ nhân giải Nobel Kinh tế Claudia Goldin kêu gọi nam giới chia sẻ vai trò chăm sóc gia đình. Theo bà, nếu gánh nặng tiếp tục dồn lên phụ nữ, chính sách khuyến sinh khó đạt hiệu quả.
Lộ trình dài hạn, không có phép màu
Chính phủ Singapore có cơ sở khi dự báo tỷ lệ sinh khó sớm cải thiện. Đây không phải hệ quả của một biến cố bất ngờ. Nó là kết quả của quá trình tích tụ kéo dài nhiều thập kỷ.
Thực trạng dân số suy giảm cũng không đồng nghĩa kinh tế đi vào ngõ cụt. Singapore vẫn duy trì GDP đầu người cao hàng đầu thế giới. Thành quả này đến từ chiến lược phát triển dựa trên thương mại tự do và hội nhập sâu rộng.
Tuy nhiên, thịnh vượng kinh tế không tự động bảo đảm sự bền vững nhân khẩu học. Khi hệ giá trị sống đã thay đổi, tiền bạc chỉ là điều kiện cần. Nó không phải chìa khóa vạn năng để thuyết phục các thế hệ trẻ sinh con.
Theo: Khai Mở