Đan Mạch xác nhận thỏa thuận an ninh mới với Mỹ về Greenland, nhưng đồng thời nhấn mạnh chủ quyền Copenhagen và quyền tự quyết của người dân trên đảo vẫn được bảo đảm.
- Lũ vượt báo động 3, áp lực ứng phó dồn về hạ du
- Từ gánh nem của mẹ đến thương hiệu 1,4 tỷ đồng mỗi ngày ở Thái Lan
- Mưa lớn khiến nhiều tuyến đường ở Thanh Hóa ngập, sạt lở
Ngày 19/9, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen cho biết văn kiện mang tính ràng buộc với Washington nhằm tăng cường an ninh tại Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương. Tuyên bố được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nói trên Truth Social rằng Mỹ đã đạt thỏa thuận với Đan Mạch và Greenland về “quyền kiểm soát lâu dài” đối với an ninh cùng các nhu cầu khác của hòn đảo.
Ông Rasmussen khẳng định thỏa thuận tôn trọng những “lằn ranh đỏ” do Copenhagen đặt ra, trong khi Thủ tướng Mette Frederiksen nhấn mạnh văn kiện công nhận chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch và quyền tự quyết của Greenland.
Greenland là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, có khoảng 56.000 dân và hơn hai phần ba diện tích nằm trong Vòng Bắc Cực. Từ đầu năm, ông Trump nhiều lần cho rằng Washington cần kiểm soát hòn đảo vì lý do an ninh, đồng thời không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực, khiến Đan Mạch và Greenland phản ứng gay gắt.
Thỏa thuận mới được xem là bước nâng cấp toàn diện từ hiệp ước phòng thủ Mỹ – Đan Mạch năm 1951. Mỹ vốn đã duy trì hiện diện quân sự tại Greenland, trong đó có Căn cứ Vũ trụ Pituffik phục vụ cảnh báo và phòng thủ tên lửa.
Theo nội dung được công bố, Washington có thể lập tức mở rộng hiện diện quân sự tại những khu vực phù hợp trên đảo. Thỏa thuận cũng ngăn Nga, Trung Quốc và các nước khác thiết lập căn cứ hoặc đầu tư vào lĩnh vực nhạy cảm tại Greenland nếu chưa có sự chấp thuận của Mỹ.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố văn kiện đã “giải quyết vĩnh viễn và hoàn toàn” những quan ngại an ninh quốc gia của Washington liên quan đến Greenland. Thỏa thuận dự kiến được ký chính thức vào tuần tới, bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York, nhưng vẫn cần được Quốc hội Đan Mạch và cơ quan lập pháp Greenland phê chuẩn trước khi có hiệu lực.
Điểm cần chú ý nằm ở cách hai bên mô tả quyền hạn được thiết lập. Ông Trump nói về quyền kiểm soát “vô thời hạn” mà Mỹ không phải trả chi phí, còn Đan Mạch và Greenland khẳng định chủ quyền không được chuyển giao.
Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen cho biết thỏa thuận “công nhận lợi ích của Greenland” và “mang lại lợi ích cho tất cả các bên”, nhưng không xác nhận cách diễn đạt “kiểm soát vĩnh viễn” từ phía Mỹ. Bà Frederiksen tiếp tục nhấn mạnh: “Greenland dĩ nhiên không phải” là thứ có thể đem bán hay nhượng lại.
Nhà nghiên cứu Marc Jacobsen từ Đại học Quốc phòng Đan Mạch cho rằng giới quan sát cần thận trọng, bởi phần lớn thông tin hiện có đến từ phía Mỹ và nội dung chi tiết của văn kiện chưa được công bố đầy đủ. Điều này cũng khiến phản ứng của người dân Greenland, nơi phong trào ủng hộ độc lập có nền tảng lâu dài, chưa thể xác định rõ.
Việc thỏa thuận sơ bộ được công bố trước khi văn bản chính thức hoàn tất đặt ra câu hỏi về mức độ ảnh hưởng thực tế đối với quyền tự quyết của Greenland. Hai cách diễn giải khác nhau cho thấy thỏa thuận vẫn cần được xem xét qua nội dung pháp lý cụ thể, thay vì chỉ dựa trên tuyên bố của các bên.
Vũ Quyến (Tổng hợp).