Những nỗ lực ngoại giao dồn dập từ các quốc gia Trung Đông đã buộc Tổng thống Donald Trump hủy bỏ tối hậu thư quân sự. Động thái này mở ra triển vọng cho một cuộc đàm phán Mỹ-Iran trực tiếp nhằm giải quyết bế tắc hạt nhân và an ninh vùng Vịnh.
- Công an Hà Nội bắt giữ Vương Quốc Bình sau gần 10 năm lẩn trốn lệnh truy nã giết người
- Tai nạn quốc lộ 1A: Ba ô tô va chạm liên hoàn làm một người tử vong
- Giá vàng miếng: Thị trường lao dốc mạnh sau khi rời đỉnh
Sứ mệnh hòa giải tại Riyadh và bước ngoặt từ khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago
Rạng sáng 19/03, các ngoại trưởng Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út và Pakistan đã họp khẩn tại Riyadh nhằm tìm kiếm một lối thoát ngoại giao cho cuộc chiến ở Iran. Các quan chức tình báo Ai Cập đồng thời thiết lập kênh liên lạc với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đưa ra đề xuất ngừng giao tranh trong 5 ngày để tạo niềm tin cho một lệnh ngừng bắn. Nỗ lực này diễn ra sau khi Israel sát hại Ali Larijani, người đứng đầu an ninh quốc gia Iran và là đối tác khả thi của phương Tây.
Những thảo luận kín tại Trung Đông đã đặt nền móng cho sự đảo chiều đột ngột từ Washington. Tối 21/03, tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, Tổng thống Donald Trump từng đưa ra tối hậu thư yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trong 48 giờ, nếu không quân đội Mỹ sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện. Tuy nhiên, đến sáng 23/03, sau khi nhận thông tin về các cuộc thảo luận tại Riyadh, ông Trump đã đổi hướng, chuyển sang ủng hộ giải pháp ngoại giao và tạm hoãn các cuộc tấn công.
Thông báo hoãn tấn công 5 ngày của ông Trump đã kích hoạt đợt tăng mạnh của thị trường chứng khoán, giúp chính quyền Mỹ giảm bớt áp lực kinh tế. Dù Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt khẳng định Mỹ không đàm phán qua báo chí, nhưng triển vọng về một cuộc gặp trực tiếp tại Pakistan hoặc Thổ Nhĩ Kỳ đang được thảo luận,. Tuy nhiên, hai bên vẫn còn cách biệt lớn: Iran yêu cầu bồi thường thiệt hại, trong khi Mỹ đòi hỏi Tehran tháo dỡ hoàn toàn chương trình hạt nhân và tên lửa.
Vai trò của Mohammad Bagher Ghalibaf và tương lai eo biển Hormuz
Các nước Ả Rập hiện tập trung vào việc mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu. Đề xuất đặt tuyến đường này dưới sự giám sát của một ủy ban trung lập gặp phải sự phản đối từ IRGC, khi lực lượng này muốn thu phí tàu qua lại tương tự kênh đào Suez. Ả Rập Xê Út bác bỏ ý tưởng thu phí vì lo ngại Iran sẽ kiểm soát hoạt động xuất khẩu năng lượng và củng cố ảnh hưởng lâu dài trong khu vực.
Trong bối cảnh Tehran vẫn giữ khoảng cách với các đàm phán công khai, Mỹ thể hiện sự sẵn sàng thông qua các đặc phái viên như Steve Witkoff và Jared Kushner, hoặc thậm chí là Phó Tổng thống JD Vance. Ông Trump tin rằng một số lãnh đạo Iran hiện nay là những người “hợp lý” và có thể mở ra kỷ nguyên mới cho quan hệ hai nước. Washington cũng xác nhận đã liên hệ với một quan chức cấp cao Iran được tôn trọng nhưng không nêu tên vì lý do an toàn.
Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf đang trở thành nhân vật trung tâm trong các tiếp xúc hậu trường. Là cựu chỉ huy IRGC và đồng minh thân tín của Lãnh tụ mới Mojtaba Khamenei, ông Ghalibaf có đủ uy tín để thuyết phục phe cứng rắn chấp nhận một thỏa thuận thực dụng. Dù công khai tuyên bố thách thức và đòi hỏi sự trừng phạt đối với đối thủ, ông vẫn được đánh giá là mắt xích quan trọng nhất giữa giới tinh hoa chính trị và an ninh Iran hiện nay.
Theo: Báo Dân trí