Một vụ sụp đổ sông băng ở độ cao hơn 5.000m trên dãy Himalaya đã gây ra thảm họa lũ bùn nghiêm trọng tại khu vực biên giới Nepal – Tây Tạng. Ít nhất 389 người thiệt mạng, hơn 1.000 người vẫn mất tích, trong đó có hơn 500 người nước ngoài đến từ hơn hai chục quốc gia.
- Người đàn ông tử vong khi đi đánh cá sau bão Nongfa ở Hà Tĩnh
- Cây trầm hơn 500 tuổi ở Hà Tĩnh được công nhận Cây Di sản Việt Nam
- NSƯT Kiều Thanh khai được bạn mời bia rượu, nghi pha ma túy
Khoảng 8h40 sáng 26/8 theo giờ địa phương, tức khoảng 7h10 giờ Hà Nội, một phần sông băng ở độ cao 5.200m bất ngờ vỡ và lao xuống thung lũng sông Lhende Khola. Khối băng, đá và đất khổng lồ đổ xuống từ dãy Himalaya, tạo ra dòng lũ bùn dữ dội tràn qua khu vực biên giới Nepal – Tây Tạng.
Cảnh sát Nepal xác nhận ít nhất 389 người đã thiệt mạng. Trong khi đó, Cơ quan Quản lý và Giảm thiểu Rủi ro Thiên tai Quốc gia Nepal cho biết hơn 1.000 người vẫn chưa rõ tung tích. Phần lớn là khách nước ngoài, trong đó Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết có khoảng 90 công dân nước này nằm trong danh sách mất tích.
Người phát ngôn cảnh sát Abi Narayan Kafle nói với Reuters rằng số người thương vong “chắc chắn sẽ còn tăng khi việc tìm kiếm được nối lại”.
Ban đầu, sự kiện được ghi nhận như một trận động đất 4,4 độ. Tuy nhiên, Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ sau đó xác định tín hiệu địa chấn 5,2 độ thực chất phát sinh từ chính vụ sạt lở băng và đất đá, không phải động đất tự nhiên.
Khối băng – đá đã rơi khoảng 1.200m xuống đáy thung lũng, chặn dòng sông Lhende Khola và tạo thành một con đập tạm thời. Khi con đập vỡ, nước, bùn và đất đá ào xuống hạ lưu, quét qua Nuwakot và Dhading trước khi tràn tới sông Trishuli.
Mực nước được cho là đã dâng tới 9m chỉ trong khoảng 30 phút. Ít nhất 19 cây cầu và khoảng 40km đường sá bị phá hủy. Nhiều khu vực gần như bị cô lập, khiến công tác tiếp cận và cứu hộ gặp vô vàn khó khăn.
Rasuwa, nơi chịu thiệt hại nặng nề nhất, từng trải qua một trận lũ tương tự vào tháng 7/2025. Khi đó, một hồ băng phía Tây Tạng tràn bờ, khiến ít nhất 8 người thiệt mạng, nhiều người khác mất tích, và phá hủy cây cầu hữu nghị nối hai nước. Chỉ trong vòng 14 tháng, sông Lhende Khola đã hứng chịu hai trận lũ nghiêm trọng.
Thảm họa phơi bày điểm mù trong hệ thống cảnh báo
Dãy Himalaya đang tiếp tục được nâng lên do vận động kiến tạo, khiến nhiều sông băng trở nên dốc và dễ mất ổn định. Trong ba thập niên qua, băng ở Nepal đã mất gần một phần ba thể tích. Tại khu vực Hindu Kush Himalaya, tốc độ tan băng giai đoạn 2011-2020 nhanh hơn 65% so với thập niên trước đó.
Ảnh vệ tinh cho thấy khu vực xảy ra sự cố có nền nhiệt bất thường và lớp tuyết phủ mỏng đi rõ rệt trước khi khối băng sụp đổ. Tuy nhiên, giới khoa học vẫn chưa khẳng định mối liên hệ trực tiếp giữa biến đổi khí hậu và riêng sự kiện lần này.
Điều khiến giới chức đặc biệt lo ngại là thảm họa xảy ra trong điều kiện không có mưa. Hệ thống cảnh báo lũ truyền thống của Nepal chủ yếu dựa vào lượng mưa và mực nước sông nên không thể dự báo trước một vụ sụp đổ sông băng ở độ cao hàng nghìn mét.
Trạm quan trắc tại Syabrubesi cũng ngừng truyền dữ liệu chỉ 13 phút sau vụ sụp đổ, cho thấy hạ tầng cảnh báo có thể bị tê liệt ngay trong những phút đầu tiên của thảm họa.
Giới chuyên gia nhận định Nepal đã có hệ thống quan trắc sông thời gian thực và đang mở rộng giám sát hồ băng, nhưng khoảng trống lớn nhất vẫn là kết nối giữa cảnh báo sớm ở vùng núi cao với ứng phó ở hạ lưu.
Trong khi đó, giới chức Trung Quốc cảnh báo vẫn còn một hồ nước bị chặn dòng ở thượng nguồn khu vực Gyirong, có thể gây ra một đợt lũ mới. Giới chức quốc tế cho rằng cảnh báo về hồ nước bị chặn dòng ở Gyirong cần được xem xét nghiêm túc.
Hơn 5.000 quân nhân và cảnh sát Nepal cùng trực thăng, chó nghiệp vụ đang tiếp tục tìm kiếm trong lớp bùn dày. Khi các tuyến đường bị cuốn trôi và nhiều khu vực hẻo lánh vẫn bị cô lập, cuộc chạy đua cứu người tại Himalaya vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.
Thành Luân (tổng hợp)