Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố Tehran sẵn sàng ký thỏa thuận chấm dứt xung đột, trong khi cho rằng lựa chọn tiếp theo thuộc về Washington.
- 17 tuổi nhận 16 năm tù sau cuộc hỗn chiến trong đêm
- Iran đưa điều kiện mở lại tuyến hàng hải chiến lược
- Mưa lớn phủ kín TP.HCM trong giờ tan tầm
Phát biểu trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Fox News phát sóng ngày 24/9 giờ Mỹ, ông Pezeshkian nói Mỹ cần quyết định có chấm dứt xung đột hay không vì Tehran “không muốn tiếp tục giao tranh”. Tuyên bố được đưa ra sau khi ông dự kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York ngày 23/9, nơi ông nói Iran “không bao giờ cúi đầu hay quỳ gối” trước sức ép từ Mỹ và Israel.
Ông cũng nhắc đến thỏa thuận khung từng được ký với chính quyền Tổng thống Donald Trump và đặt vấn đề về việc thỏa thuận bị phía Mỹ phá bỏ chỉ hai tuần sau đó.
Căng thẳng Mỹ – Iran bắt nguồn từ cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran nổ ra từ cuối tháng 2. Đến giữa tháng 6, hai bên ký bản ghi nhớ (MOU), được gọi là “Thỏa thuận Islamabad”, mở ra 60 ngày đàm phán nhằm hướng tới hòa bình lâu dài.
Tuy nhiên, bất đồng về quyền kiểm soát eo biển Hormuz khiến thỏa thuận nhanh chóng đổ vỡ. Ngày 8/7, ông Trump tuyên bố MOU đã “kết thúc”. Sau đó, hai bên tiếp tục trải qua nhiều đợt giao tranh lẻ tẻ nhưng chưa chuyển thành xung đột toàn diện.
Diễn biến ngoại giao gần nhất là cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff bên lề kỳ họp Liên hợp quốc. Cuộc gặp kéo dài ít nhất hai giờ, đánh dấu tín hiệu đối thoại đầu tiên giữa hai nước kể từ khi MOU sụp đổ hồi tháng 6.
Thời điểm ông Pezeshkian đưa ra tuyên bố cũng gắn với bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, dự kiến diễn ra đầu tháng 11. Cả Washington và Tehran đều xem mốc này có ý nghĩa đối với tiến trình đàm phán.
Ông Trump từng nói tại Liên hợp quốc rằng Iran có thể không ký thỏa thuận trước bầu cử giữa kỳ, đồng thời cảnh báo cuộc chiến “sẽ kết thúc rất nhanh” nếu Tehran không nhượng bộ. Trong khi đó, ông Pezeshkian cho rằng thỏa thuận được ký trước hay sau bầu cử “không tạo ra sự khác biệt nào” với Iran.
Hai phía cùng tuyên bố sẵn sàng đàm phán nhưng quy trách nhiệm về sự đổ vỡ cho bên còn lại. Ông Pezeshkian cho rằng MOU sụp đổ do “thiếu phối hợp”, trong đó có việc lực lượng Mỹ trong khu vực “tự ý nổ súng” mà không qua kênh liên lạc đã thống nhất.
Ở vấn đề hạt nhân, ông Pezeshkian nói Iran sẵn sàng pha loãng đáng kể kho uranium làm giàu ở mức 60%, khẳng định không có kho dự trữ nào bị giấu và loại trừ khả năng theo đuổi vũ khí hạt nhân vì lý do tôn giáo. Tuy nhiên, Rob Geist Pinfold, giảng viên Đại học King’s College London, nhận định: “Ông Trump rất muốn đạt được thỏa thuận để kết thúc cuộc chiến trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ”, đồng thời cho rằng những khác biệt sâu sắc khiến khả năng đạt thỏa thuận toàn diện trong tương lai gần “là rất thấp”.
Vũ Quyến (tổng hợp).