Trục xuất là một hình phạt được pháp luật Việt Nam quy định đối với người nước ngoài phạm tội tại Việt Nam. Trong vụ án tại Khánh Hòa, nữ du khách Nga Nikitina Iuliia bị phạt 30 triệu đồng và trục xuất vĩnh viễn khỏi lãnh thổ Việt Nam.
- Lũ vượt báo động 3, áp lực ứng phó dồn về hạ du
- Mâu thuẫn vay tiền, con nợ mượn súng bắn chủ nợ tại Nghệ An
- Gần 24.000 ha lúa, hoa màu ngập trong mưa lớn
Nikitina Iuliia, 35 tuổi, quốc tịch Nga, đã bị Công an tỉnh Khánh Hòa phối hợp với các đơn vị liên quan thực hiện thủ tục trục xuất sau khi bị TAND Khu vực 2 – Khánh Hòa tuyên phạt về tội “Gây rối trật tự công cộng”.
Theo hồ sơ vụ án, từ tháng 1 đến tháng 6/2025, Nikitina nhiều lần thực hiện các hành vi nguy hiểm, phản cảm khi điều khiển mô tô trên những đoạn đường giao thông công cộng thuộc xã Cam Lâm và Nam Cam Ranh.
Những hành vi này được quay lại, biên tập và đăng công khai trên mạng xã hội, thu hút nhiều lượt xem, chia sẻ và gây dư luận phức tạp, ảnh hưởng đến trật tự công cộng và hình ảnh giao thông địa phương.
Cuối tháng 7, TAND Khu vực 2 – Khánh Hòa mở phiên tòa sơ thẩm, tuyên phạt Nikitina 30 triệu đồng và trục xuất vĩnh viễn khỏi lãnh thổ Việt Nam. Ngày 21/9, cơ quan chức năng cho biết đã phối hợp thực hiện việc trục xuất người này.
Từ vụ việc, vấn đề được quan tâm là vì sao người nước ngoài phạm tội tại Việt Nam có thể bị áp dụng hình phạt trục xuất.
Theo Điều 37 Bộ luật Hình sự 2015, trục xuất là việc buộc người nước ngoài bị kết án phải rời khỏi lãnh thổ Việt Nam. Tòa án có thể áp dụng trục xuất là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung tùy từng trường hợp cụ thể.
Như vậy, trục xuất trong trường hợp này không phải chỉ là một quyết định hành chính về xuất nhập cảnh mà là một hình phạt được tuyên trong bản án hình sự.
Về trình tự thi hành, Luật Thi hành án hình sự 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Điều 116 của luật quy định, nếu trục xuất là hình phạt chính hoặc là hình phạt bổ sung trong trường hợp hình phạt chính là phạt tiền, Tòa án đã xét xử sơ thẩm phải ra quyết định thi hành án.
Trục xuất được áp dụng và thi hành như thế nào?
Quyết định thi hành án phải ghi rõ thông tin người chấp hành án, bản án được thi hành, hình phạt và cơ quan có nhiệm vụ thi hành. Trường hợp trục xuất là hình phạt bổ sung, quyết định thi hành án cũng phải thể hiện đầy đủ hình phạt chính và hình phạt bổ sung theo quy định.
Sau khi có quyết định, Tòa án gửi quyết định cho cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh và Viện kiểm sát có thẩm quyền. Cơ quan thi hành án hình sự phải tống đạt quyết định cho người phải chấp hành án, đồng thời thông báo cho Bộ Ngoại giao, cơ quan đại diện ngoại giao hoặc lãnh sự của nước mà người đó mang quốc tịch và các cơ quan, tổ chức liên quan theo luật định.
Trong thời gian chờ xuất cảnh, người chấp hành án phải lưu trú tại nơi lưu trú hoặc cơ sở lưu trú do cơ quan thi hành án hình sự chỉ định.
Nếu người bị trục xuất bỏ trốn, tự ý rời khỏi nơi lưu trú, không có nơi thường trú, tạm trú hoặc thuộc các trường hợp luật định, cơ quan thi hành án hình sự có thể đưa người đó vào cơ sở lưu trú thuộc Công an cấp tỉnh hoặc Bộ Công an.
Đến thời hạn phải rời khỏi Việt Nam, cơ quan thi hành án hình sự phối hợp với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh kiểm tra căn cước, áp giải người chấp hành án đến địa điểm xuất cảnh và buộc rời khỏi lãnh thổ Việt Nam. Người bị trục xuất được mang theo tài sản hợp pháp của mình khi rời Việt Nam.
Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ khi thi hành xong án phạt trục xuất, cơ quan thi hành án hình sự phải thông báo kết quả cho Tòa án đã ra quyết định thi hành án và Viện kiểm sát có thẩm quyền.
Thời hạn buộc rời khỏi Việt Nam chỉ có thể được kéo dài trong những trường hợp đặc biệt, gồm người phải thi hành án đang ốm nặng, cấp cứu và không thể đi lại; phải chấp hành bản án khác hoặc thực hiện nghĩa vụ khác theo pháp luật Việt Nam; hoặc có lý do chính đáng khác chưa thể rời Việt Nam được cơ quan có thẩm quyền xác nhận.
Về chi phí, người chấp hành án phạt trục xuất có trách nhiệm chi trả vé máy bay, ô tô, tàu hỏa hoặc tàu biển để rời khỏi Việt Nam.
Nếu không có khả năng tự chi trả, cơ quan thi hành án hình sự phối hợp với cơ quan chức năng của Bộ Ngoại giao và quản lý xuất nhập cảnh yêu cầu cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự của nước mà người đó mang quốc tịch hoặc cơ quan, tổ chức bảo lãnh giải quyết kinh phí đưa người này về nước.
Trong trường hợp đã yêu cầu nhưng kinh phí chưa được giải quyết mà vì lý do an ninh quốc gia hoặc yêu cầu đối ngoại cần trục xuất ngay, cơ quan có thẩm quyền có thể báo cáo để xem xét việc sử dụng ngân sách nhà nước chi trả chi phí đưa người chấp hành án về nước.
Từ quy định trên có thể thấy, trục xuất là một hình phạt được Bộ luật Hình sự quy định riêng đối với người nước ngoài bị kết án tại Việt Nam. Việc áp dụng hình phạt thuộc thẩm quyền của Tòa án, còn quá trình tổ chức thi hành được giao cho cơ quan thi hành án hình sự theo trình tự luật định.
Tâm Thanh (tổng hợp)