Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, vừa công bố phương án gộp chức năng quản lý an toàn thực phẩm từ ba bộ về một đầu mối duy nhất.
- Sô Y Tiết, chàng chăn bò từng nổi tiếng toàn cầu, nay an phận với ruộng vườn
- Lệnh cấm mạng xã hội với trẻ em vẫn chưa ngăn được thực tế sử dụng
- Khởi tố người đàn ông tàng trữ rượu ngâm tay gấu ở Ninh Bình
Theo phương án này, Bộ Y tế sẽ chịu trách nhiệm xây dựng chính sách, giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng và xử lý vi phạm trên cả nước, thay cho cách chia theo từng bộ như hiện nay. Dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi dự kiến trình Quốc hội vào cuối năm nay, sau khi cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến các bộ, ngành và địa phương.
Cơ chế hiện hành phân công quản lý cho ba bộ: Y tế, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường. Mỗi bộ phụ trách một nhóm thực phẩm hoặc một công đoạn trong chuỗi sản xuất, kinh doanh. Mô hình này từng được gọi là “mâm cơm ba bộ quản lý”. Khi chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp, nhiều sản phẩm rơi vào vùng giao thoa giữa các bộ, và không bộ nào chịu trách nhiệm rõ ràng.
Thay đổi từ đầu mối đến dữ liệu quản lý
Dự thảo đề xuất giao Chính phủ quy định Bộ Y tế là đầu mối duy nhất quản lý an toàn thực phẩm. Ở địa phương, Hà Nội và TP HCM tiếp tục duy trì Sở An toàn thực phẩm theo cơ chế đặc thù, còn 32 tỉnh, thành sẽ lập Chi cục An toàn thực phẩm trực thuộc Sở Y tế, tiếp nhận nhân sự và cơ sở vật chất từ ngành Công Thương và ngành Nông nghiệp và Môi trường. Ở cấp xã, chức năng quản lý cũng được gộp về một đầu mối; nơi có nhiều cơ sở sản xuất hoặc nguy cơ cao có thể lập Phòng An toàn thực phẩm.
Song song với việc gộp đầu mối, dự thảo chuyển cách quản lý từ theo từng công đoạn sang theo toàn bộ chuỗi cung ứng, kiểm soát theo mức độ rủi ro. Thanh tra và hậu kiểm sẽ dựa trên đánh giá nguy cơ, thay vì áp dụng đồng loạt cho mọi cơ sở. Cơ quan soạn thảo lý giải rằng nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể phát sinh ở bất kỳ khâu nào, từ vùng nguyên liệu đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.
Dự thảo cũng lần đầu đề xuất xây dựng Hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông. Hiện dữ liệu về cơ sở sản xuất, công bố sản phẩm, thanh tra và xử lý vi phạm vẫn nằm rải rác ở từng bộ, từng địa phương, khiến việc chia sẻ thông tin và xử lý sự cố bị chậm trễ. Hệ thống mới, theo thiết kế, sẽ theo dõi toàn bộ vòng đời sản phẩm và tích hợp dữ liệu vi phạm để phục vụ cảnh báo sớm.
Một nhóm chính sách riêng cũng được bổ sung cho thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể, hai loại hình mà Bộ Y tế xếp vào diện nguy cơ cao. Cơ sở kinh doanh phải lưu giữ hóa đơn, chứng từ hoặc sổ ghi chép về nguồn gốc nguyên liệu, đồng thời thông báo địa điểm kinh doanh với cơ quan có thẩm quyền. Cơ quan soạn thảo cho biết quy định này xuất phát từ thực tế nhiều vụ ngộ độc trước đây gặp khó khi truy xuất nguồn gốc, do phần lớn cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ và thường xuyên đổi địa điểm.
Trách nhiệm giám sát thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể được giao cho UBND cấp xã, từ lập danh mục theo dõi đến thanh tra, tiếp nhận phản ánh của người dân. Đây là phần việc vốn thuộc nhiều cấp, nhiều ngành trước đây, nay dồn về một cấp chính quyền gần dân nhất. Hiệu quả của việc gộp đầu mối, vì vậy, sẽ không nằm ở văn bản luật, mà ở năng lực thực thi của từng xã, phường sau khi tiếp nhận thêm chức năng mới.
Nhật Minh (tổng hợp)